จ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย มีโทษอะไรบ้าง?
จ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย ไม่ใช่แค่เอกสารไม่ครบ แต่เป็นความเสี่ยงของนายจ้างโดยตรง หากรับคนต่างด้าวเข้าทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือให้ทำงานนอกเหนือจากสิทธิที่ได้รับอนุญาต นายจ้างอาจถูกปรับต่อแรงงาน 1 คน และถ้าทำผิดซ้ำอาจมีโทษจำคุก รวมถึงถูกห้ามจ้างคนต่างด้าวทำงาน 3 ปี
บทความนี้สรุปโทษที่ต้องรู้ วิธีตรวจเอกสารก่อนเริ่มงาน และแนวทางแก้เมื่อพบว่าแรงงานยังไม่ถูกต้อง โดยอ้างอิงกรมการจัดหางานและระบบ e-WorkPermit
สรุปโทษจ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย
นายจ้างที่รับคนต่างด้าวเข้าทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือให้ทำงานนอกเหนือสิทธิ มีโทษปรับ 10,000 – 100,000 บาท ต่อคนต่างด้าว 1 คน หากทำผิดซ้ำ ต้องระวางโทษจำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับ 50,000 – 200,000 บาท ต่อคน หรือทั้งจำทั้งปรับ และห้ามจ้างคนต่างด้าวทำงาน 3 ปี ส่วนแรงงานต่างด้าวที่ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน มีโทษปรับ 5,000 – 50,000 บาท ถูกส่งกลับประเทศต้นทาง และห้ามขอใบอนุญาตทำงาน 2 ปี
ทำไมมีพาสปอร์ตหรือวีซ่าแล้ว ยังอาจผิดกฎหมายได้
พาสปอร์ต วีซ่า และใบอนุญาตทำงานเป็นเอกสารคนละส่วนกัน นายจ้างจึงไม่ควรดูเพียงว่าแรงงานมีเอกสารเดินทางหรือเคยทำบัตรมาก่อน ต้องตรวจว่าแรงงานมีสิทธิทำงานกับนายจ้างรายนี้ ในตำแหน่งนี้ ที่สถานที่นี้ และในช่วงเวลานี้จริงหรือไม่
สิทธิอยู่ในประเทศ
ตรวจพาสปอร์ต วีซ่า หรือเอกสารที่ทำให้แรงงานอยู่ในประเทศไทยได้ถึงวันที่ระบุ
สิทธิทำงาน
ตรวจใบอนุญาตทำงาน ประเภทงาน นายจ้าง และสถานที่ทำงาน ไม่ใช้คำว่า “กำลังทำเอกสาร” แทนหลักฐาน
สถานะการจ้าง
ถ้าย้ายมาจากนายจ้างเดิม ต้องตรวจว่าแจ้งออก แจ้งเข้า หรือเปลี่ยนนายจ้างถูกต้องแล้วหรือยัง
โทษนายจ้างและแรงงานต่างด้าว ตามข้อมูลกรมการจัดหางาน
กรมการจัดหางานย้ำว่า คนต่างด้าวที่ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือทำงานนอกเหนือจากที่มีสิทธิจะทำได้ มีโทษปรับและต้องถูกส่งกลับประเทศต้นทาง ส่วนนายจ้างที่รับคนต่างด้าวเข้าทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน มีโทษปรับต่อคน และหากทำผิดซ้ำมีโทษหนักขึ้น
| ผู้เกี่ยวข้อง | กรณีความผิด | โทษที่ต้องระวัง |
|---|---|---|
| นายจ้าง | รับคนต่างด้าวเข้าทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือให้ทำงานนอกเหนือสิทธิ | ปรับ 10,000 – 100,000 บาท ต่อคนต่างด้าว 1 คน |
| นายจ้างที่ทำผิดซ้ำ | กระทำความผิดซ้ำตามกรณีเดิม | จำคุกไม่เกิน 1 ปี หรือปรับ 50,000 – 200,000 บาท ต่อคน หรือทั้งจำทั้งปรับ และห้ามจ้างคนต่างด้าวทำงาน 3 ปี |
| แรงงานต่างด้าว | ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือทำงานนอกเหนือสิทธิ | ปรับ 5,000 – 50,000 บาท ถูกส่งกลับประเทศต้นทาง และห้ามขอใบอนุญาตทำงาน 2 ปี |
แหล่งอ้างอิง: กรมการจัดหางาน และ ระบบ e-WorkPermit
สถานการณ์ที่เสี่ยงเป็นการจ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย
หลายกรณีไม่ได้เริ่มจากเจตนาจะฝ่าฝืนกฎหมาย แต่เกิดจากการรีบรับคนเข้าทำงานก่อนตรวจหลักฐาน นายจ้างควรระวังสถานการณ์เหล่านี้เป็นพิเศษ
เคยมีบัตรเดิม
คำว่าเคยมีบัตรเดิมไม่เท่ากับมีสิทธิทำงานวันนี้ ต้องดูวันหมดอายุและเงื่อนไขปัจจุบัน
ย้ายมาจากนายจ้างเก่า
ถ้ายังผูกกับนายจ้างเดิม แต่เริ่มงานกับนายจ้างใหม่แล้ว อาจไม่ตรงสิทธิที่ได้รับอนุญาต
งานจริงไม่ตรงใบอนุญาต
งาน ตำแหน่ง หรือสถานที่ทำงาน ต้องสอดคล้องกับใบอนุญาต ไม่ใช่เพียงมีเอกสารอยู่ในมือ
นายหน้ารับเงินก่อนชัดเจน
ถ้าไม่มีประกาศ ระบบ เลขคำขอ หรือใบเสร็จที่ตรวจได้ อย่าให้แรงงานเริ่มงานเพราะเชื่อคำรับประกัน
สคริปต์ตรวจเร็วสำหรับฝ่ายบุคคลก่อนให้เริ่มงาน
ใช้ชุดคำถามนี้ก่อนรับแรงงานต่างด้าวเข้าทำงานจริง หากยังตอบไม่ได้ครบ ควรหยุดตรวจเอกสารก่อน ไม่ควรปล่อยให้เริ่มงานแล้วค่อยแก้ภายหลัง
ถ้าตอบว่า ใช่
มีพาสปอร์ต มีสิทธิอยู่ในไทย มีใบอนุญาตทำงาน นายจ้างตรง ประเภทงานตรง สถานที่ตรง และยังไม่หมดอายุ ให้เก็บสำเนาและหลักฐานไว้ในแฟ้มรายคน
ถ้ายังไม่ชัด
ห้ามใช้คำว่า กำลังทำเอกสาร แทนสถานะถูกกฎหมาย ให้ขอเลขคำขอ ใบรับเรื่อง สถานะระบบ หรือคำตอบจากสำนักงานจัดหางานก่อนเริ่มงาน
ถ้าพบว่าไม่ตรง
ให้แยกกรณีว่าเป็น ต่ออายุ เปลี่ยนนายจ้าง แก้ไขรายการ แจ้งเข้า แจ้งออก หรือควรนำเข้าใหม่แบบ MOU แล้วเลือกขั้นตอนให้ตรง
ตารางตัดสินใจ: ให้เริ่มงานได้หรือยัง
ตารางนี้ช่วยให้ฝ่ายบุคคลใช้ตรวจเร็วก่อนรับแรงงานเข้าทำงานจริง ถ้าข้อใดข้อหนึ่งยังไม่ผ่าน ให้ถือว่ายังมีความเสี่ยงเรื่อง จ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย และควรหยุดตรวจสถานะก่อน
| เรื่องที่ต้องตรวจ | ถ้าผ่าน | ถ้ายังไม่ผ่าน |
|---|---|---|
| ตัวตนแรงงาน | ชื่อ สัญชาติ รูปถ่าย เลขเอกสาร และ วันเกิด ตรงกันทุกฉบับ | หยุดรับเอกสารเพิ่ม ขอเอกสารตัวจริง หรือ ตรวจกับผู้ประสานงานก่อน |
| สิทธิอยู่ในประเทศ | มีพาสปอร์ต วีซ่า หรือ หลักฐานอยู่ในไทย ที่ยังไม่หมดอายุ | อย่าให้เริ่มงาน ตรวจ วันหมดอายุ และ เงื่อนไขการอยู่ ก่อน |
| ใบอนุญาตทำงาน | มี Work Permit หรือ สถานะอนุญาตทำงาน ที่ตรวจย้อนกลับได้ | เสี่ยง จ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย ต้องตรวจ e-WorkPermit หรือ สำนักงานจัดหางาน |
| นายจ้างในระบบ | ชื่อ นายจ้าง ปัจจุบัน ตรงกับ เอกสารการจ้าง และ สถานที่ทำงาน | ตรวจ แจ้งเข้า แจ้งออก หรือ เปลี่ยนนายจ้าง ก่อนเริ่มงาน |
| ประเภทงาน | งานจริง ตำแหน่งจริง และ หน้าที่จริง ตรงกับ สิทธิที่ได้รับอนุญาต | อย่าเปลี่ยนงานเอง ให้ตรวจว่า ต้องแก้ไขรายการ หรือ ยื่นคำขอใหม่ |
| หลักฐานการยื่น | มีเลขคำขอ ใบรับเรื่อง ใบเสร็จ และ ผู้รับผิดชอบงาน | อย่าจ่ายเพิ่มโดยไม่มีหลักฐาน ขอรายการค่าใช้จ่าย และ กำหนดวันติดตาม |
บันทึกสั้นสำหรับเจ้าของกิจการ
อย่าเริ่มงานเพราะรีบ
แรงงาน 1 คน ที่เริ่มงานโดยไม่มีสิทธิ อาจสร้างค่าปรับต่อคน และทำให้กิจการเสียเวลาแก้เอกสารมากกว่าเดิม
แยกค่ารัฐกับค่าบริการ
ใบเสร็จ ค่าธรรมเนียมรัฐ และ ใบเสร็จ ค่าบริการ ควรแยกกัน เพื่อให้ตรวจสอบได้ว่าเงินจ่ายเพื่อขั้นตอนใด
ตั้งผู้รับผิดชอบรายคน
ควรมี ผู้ดูแลเอกสาร รายแรงงาน มีปฏิทินวันหมดอายุ และมี แฟ้มสำรอง สำหรับการตรวจย้อนหลัง
ตรวจแหล่งทางการ
ถ้ามีข่าวเปิดรอบใหม่ หรือ ขยายเวลายื่นเอกสาร ให้ตรวจประกาศจริงก่อนจ่ายเงินหรือส่งเอกสารสำคัญ
เช็กลิสต์เอกสารที่นายจ้างควรเก็บเป็นรายคน
เอกสารควรจัดเป็นแฟ้มของแรงงานแต่ละคน ไม่ปะปนกัน และต้องค้นคืนได้เร็วเมื่อมีการตรวจหรือเมื่อถึงรอบต่ออายุ
ข้อมูลแรงงาน
- พาสปอร์ต หรือ เอกสารเดินทาง
- วีซ่า หรือ หลักฐานอยู่ในไทย
- ใบอนุญาตทำงาน ที่ยังไม่หมดอายุ
ข้อมูลนายจ้าง
- หนังสือรับรองบริษัท หรือ เอกสารกิจการ
- หนังสือมอบอำนาจ ที่ระบุวัตถุประสงค์
- สำเนาเอกสารที่ขีดคร่อมเพื่อใช้เฉพาะงาน
หลักฐานราชการ
- เลขคำขอ และ ใบรับเรื่อง
- ใบเสร็จ ค่าธรรมเนียมรัฐ
- ภาพสถานะระบบ e-WorkPermit
การจ้างจริง
- สัญญาจ้าง หรือ ข้อตกลงการทำงาน
- วันที่เริ่มงาน ตำแหน่ง และ สถานที่ทำงาน
- หลักฐานแจ้งเข้า แจ้งออก หรือเปลี่ยนนายจ้าง
ก่อนส่งเอกสารให้ผู้รับดำเนินการ
- ขอ ชื่อบริษัท ผู้รับงาน และ ใบอนุญาต ที่ตรวจสอบได้
- ขอ ชื่อผู้ประสานงาน เบอร์โทร และ จุดรับเอกสาร ที่ชัดเจน
- ขอ ใบรับเอกสาร ระบุ รายการเอกสาร วันที่รับ และ ผู้รับผิดชอบ
- ขอ รายการค่าใช้จ่าย แยก ค่าธรรมเนียมรัฐ ค่าบริการ และ ค่าใช้จ่ายอื่น
- ขอ กำหนดวันติดตามงาน และ หลักฐาน สถานะระบบ หลังยื่นคำขอ
- ขีดคร่อม สำเนาเอกสารนายจ้าง ระบุ ใช้เพื่อ งานแรงงานต่างด้าว เท่านั้น
- อย่าส่ง เอกสารเปล่า ที่ยังไม่กรอก วัตถุประสงค์ หรือ วันที่ใช้งาน
- ถ้าผู้รับงานตอบไม่ชัด ให้หยุดตรวจ เพราะอาจนำไปสู่การจ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย
ถ้าพบว่าแรงงานยังไม่ถูกกฎหมาย ควรแก้อย่างไร
อย่าเซ็นย้อนหลัง อย่าให้เริ่มงานต่อโดยหวังว่าจะตามแก้ภายหลัง และอย่าจ่ายเงินให้ผู้รับดำเนินการโดยไม่มีหลักฐาน นายจ้างควรแยกกรณีและเลือกขั้นตอนให้ตรง
- ตรวจเอกสารทั้งหมดก่อนว่าแรงงานอยู่ในสถานะใด และเคยยื่นคำขออะไรไว้แล้วหรือไม่
- ดูว่าเป็นกรณีต่ออายุ เปลี่ยนนายจ้าง แก้ไขรายการ แจ้งเข้า แจ้งออก หรือควรนำเข้าใหม่แบบ MOU
- ตรวจเมนูบริการในระบบ e-WorkPermit หรือสอบถามสำนักงานจัดหางานพื้นที่
- เก็บหลักฐานทุกขั้นตอน เช่น เลขคำขอ ใบเสร็จ ผู้รับเอกสาร และกำหนดวันติดตามงาน
ถ้าแรงงานต้องย้ายจากนายจ้างเดิม ดูบริการ แจ้งเข้าแรงงานต่างด้าว / เปลี่ยนนายจ้าง หรือถ้าต้องการแรงงานใหม่อย่างถูกต้อง ดูบริการ นำเข้าแรงงานเมียนมา MOU
แหล่งตรวจสอบข้อมูลทางการ
เรื่องแรงงานต่างด้าวมีประกาศและระบบราชการที่เปลี่ยนตามรอบเวลา นายจ้างจึงควรตรวจจากแหล่งทางการ ไม่เชื่อเฉพาะข้อความในไลน์หรือประกาศจากนายหน้า
กรมการจัดหางาน
ใช้ตรวจประกาศ ข่าวเตือน และข้อมูลโทษตามกฎหมาย
e-WorkPermit
ใช้ตรวจเมนูใบอนุญาตทำงาน ต่ออายุ แจ้งเข้า แจ้งออก และเปลี่ยนรายการ
สำนักงานจัดหางานพื้นที่
ใช้ยืนยันกรณีเฉพาะของสถานประกอบการและแรงงานรายคน
เมื่อมีการตรวจแรงงานที่สถานประกอบการ
- เตรียม แฟ้มเอกสาร รายแรงงาน ให้ค้นได้ทันที
- แสดง พาสปอร์ต วีซ่า Work Permit และ หลักฐานนายจ้าง ที่ตรงกัน
- ให้ ผู้รับผิดชอบเอกสาร ตอบคำถาม ไม่ให้แรงงานตอบเองแบบไม่เข้าใจ
- ถ้ามีรายการไม่ตรง ให้บันทึก ประเด็น วันที่ และ เจ้าหน้าที่ ที่แนะนำ
- หลังตรวจ ให้แก้ไขเอกสารทันที เพื่อลดความเสี่ยง จ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย ซ้ำ
- เก็บ สำเนาบันทึกการตรวจ และ นัดหมายติดตาม ไว้ในแฟ้มแรงงาน
- แจ้ง เจ้าของกิจการ และ ฝ่ายบุคคล ให้รู้ กำหนดแก้ไข และ ผู้รับผิดชอบ
- อัปเดต ตารางวันหมดอายุ หลังแก้เอกสารเสร็จ ทุกครั้ง
- ทบทวน ขั้นตอนรับแรงงานใหม่ เพื่อป้องกัน ปัญหาเดิม เกิดซ้ำ
เกณฑ์ผ่าน คือ เอกสารครบ สถานะชัด ผู้รับผิดชอบชัด และ ตรวจย้อนกลับได้ พร้อม หลักฐาน ทุก ขั้นตอน
ให้ Passport.co.th ช่วยตรวจและวางขั้นตอนให้ถูกต้อง
บริษัทนำคนต่างด้าวมาทำงานในประเทศ โกลเบิ้ล อีเวนท์ จำกัด ใบอนุญาตเลขที่ นจ.0036/2560 ให้บริการงานเอกสารแรงงานต่างด้าว เมียนมา ลาว กัมพูชา แบบมีขั้นตอน ตรวจสอบได้ และมีจุดรับเอกสารทั่วประเทศ
แจ้งวันหมดอายุผ่าน Line
ลดความเสี่ยงเอกสารหมดอายุโดยไม่รู้ตัว และช่วยติดตามรอบต่ออายุเป็นระบบ
แรงงานของฉันผ่าน App Line
นายจ้างดูข้อมูลแรงงานรายคนและสถานะเอกสารได้ง่ายขึ้น
ตรวจสอบผ่าน QR-Code
ช่วยให้การติดตามงานและการยืนยันสถานะเอกสารตรวจสอบได้มากขึ้น
คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับการจ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย
นายจ้างจ้างแรงงานต่างด้าวผิดกฎหมาย โดนปรับเท่าไร?
นายจ้างที่รับคนต่างด้าวเข้าทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือให้ทำงานนอกเหนือสิทธิ มีโทษปรับ 10,000 – 100,000 บาท ต่อคนต่างด้าว 1 คน หากทำผิดซ้ำอาจจำคุกไม่เกิน 1 ปี ปรับ 50,000 – 200,000 บาท ต่อคน หรือทั้งจำทั้งปรับ และห้ามจ้างคนต่างด้าว 3 ปี
แรงงานต่างด้าวไม่มีใบอนุญาตทำงาน โดนโทษอะไร?
แรงงานต่างด้าวที่ทำงานโดยไม่มีใบอนุญาตทำงาน หรือทำงานนอกเหนือจากที่มีสิทธิจะทำได้ มีโทษปรับ 5,000 – 50,000 บาท ถูกส่งกลับประเทศต้นทาง และห้ามขอใบอนุญาตทำงานเป็นเวลา 2 ปี นับตั้งแต่วันที่ได้รับโทษ
มีพาสปอร์ตหรือวีซ่าแล้ว ทำงานได้เลยไหม?
ยังไม่ควรสรุปว่าทำงานได้ ต้องตรวจว่ามีใบอนุญาตทำงานหรือมีสิทธิทำงานตามเงื่อนไขที่เกี่ยวข้องด้วย พาสปอร์ตและวีซ่าเป็นเอกสารคนละส่วนกับใบอนุญาตทำงาน
เอกสารอยู่ระหว่างดำเนินการ ให้เริ่มงานก่อนได้ไหม?
ต้องดูว่าขั้นตอนนั้นทำให้แรงงานมีสิทธิทำงานแล้วหรือยัง คำว่าอยู่ระหว่างดำเนินการไม่พอ ต้องมีหลักฐานราชการ สถานะระบบ หรือคำยืนยันจากสำนักงานจัดหางานตามกรณีจริง
ต้องแก้แรงงานต่างด้าวผิดกฎหมายให้ถูกต้อง เริ่มจากอะไร?
เริ่มจากตรวจเอกสารทั้งหมดก่อนว่าแรงงานมีสถานะใด แล้วดูว่ากรณีนั้นเข้าเงื่อนไขเปลี่ยนนายจ้าง ต่ออายุใบอนุญาต แก้ไขรายการในใบอนุญาต หรือควรนำเข้าใหม่แบบ MOU หากไม่แน่ใจให้สอบถามสำนักงานจัดหางานพื้นที่หรือผู้ให้บริการที่มีใบอนุญาต
